Socratische methode (les 6.2)

socratische methode Socrates De Griekse filosoof Socrates heeft tweeduizend jaar geleden al laten zien wat de belangrijkste stap voor het oplossen van een probleem is: het stellen van de juiste vragen. Lastig aan de socratische methode is dat deze van langzaam denken uitgaat en veel tijd kost.

Meester in vragen stellen

Socrates (470-399 voor Christus) wist velen het leven zuur te maken door voortdurend lastige vragen te stellen. Hij beweerde dat het enige wat hij van zichzelf wist was dat hij niets wist. Maar omdat politici, dichters en vaklieden van Athene claimden dat zij wel over de nodige kennis beschikten ondervroeg Socrates hen om uit te vinden waaruit deze kennis dan uit bestond.

Vaak stonden de ondervraagden al snel met de mond vol tanden. Dit tot grote vreugde van een groep jongeren die Socrates op zijn tochten door de stad vergezelde. Het stellen van kritische vragen viel niet altijd in goede aarde. Socrates werd uiteindelijk tot de gifbeker veroordeeld voor het bederven van de jeugd.

Socratische methode stap voor stap

De Socrates methode bestaat uit de volgende stappen:

Neem een uitspraak die overeen komt met wat men 'gezond verstand' noemt.
Zoek naar omstandigheden of situaties waarin de uitspraak onjuist zou zijn.
Als je een uitzondering of tegenwerping hebt gevonden moet de definitie fout zijn, of in elk geval onnauwkeurig.
De oorspronkelijke uitspraak moet worden genuanceerd, er moet iets worden veranderd of toegevoegd om rekening te houden met de uitzondering.
Herhaal deze stappen wanneer weer een uitzondering op de verbeterde uitspraak wordt gevonden. De waarheid kan immers alleen liggen in een uitspraak waarvan niet kan worden aangetoond dat die onjuist is.

Terug naar probleemanalyse »